تست SCL-90 یک فهرستِ خودگزارشیِ ۹۰ سؤالی است که می‌سنجد نشانه‌های روانی و جسمیِ مرتبط با آن‌ها در هفته‌ی اخیر چقدر آزارتان داده‌اند. هر سؤال از ۰ (هیچ) تا ۴ (خیلی زیاد) نمره می‌گیرد. نتیجه نیم‌رخی از ۹ حوزه‌ی نشانه‌ای است، به‌همراه یک شاخصِ کلی از شدتِ ناراحتی.
تست SCL-90 چه چیزی را می‌سنجد؟
دروگاتیس و همکارانش SCL-90 را در سال ۱۹۷۳ برای سنجشِ نشانه‌ها در بیمارانِ سرپاییِ روان‌پزشکی معرفی کردند. نسخه‌ی بازنگری‌شده‌ی آن، SCL-90-R، امروز ابزاری پرکاربرد در کارِ بالینی و پژوهش است.
سؤال‌ها در ۹ حوزه دسته‌بندی می‌شوند: جسمانی‌سازی (۱۲ سؤال)، وسواس فکری–عملی (۱۰)، حساسیتِ بین‌فردی (۹)، افسردگی (۱۳)، اضطراب (۱۰)، خصومت (۶)، ترسِ مرضی یا اضطرابِ فوبیک (۷)، افکارِ پارانوئید (۶) و روان‌پریشی‌گرایی (۱۰). هفت سؤالِ دیگر درباره‌ی اشتها، خواب، فکرِ مرگ و احساسِ گناه‌اند و در هیچ‌کدام از این ۹ حوزه شمرده نمی‌شوند.
نمره‌دهی و تفسیر SCL-90 چگونه است؟
به هر سؤال بر اساسِ اینکه آن نشانه از هفته‌ی گذشته تا امروز چقدر آزارتان داده، از ۰ (هیچ) تا ۴ (خیلی زیاد) نمره می‌دهید. نمره‌ی هر حوزه از سؤال‌های همان حوزه به دست می‌آید. شاخصِ کلیِ شدت (GSI) هم تصویری کلی از میزانِ ناراحتی می‌دهد.
تفسیرِ دقیق با مقایسه‌ی نمره‌ها با هنجارِ یک گروهِ مرجع انجام می‌شود، نه با یک مرزِ ثابت. حوزه‌ای که از بقیه بالاتر است نشان می‌دهد بیشترین ناراحتیِ فعلیِ شما کجاست و ارزیابی بهتر است از کجا شروع شود. نسخه‌ی فارسیِ SCL-90-R در نمونه‌ای از دانشجویانِ ایرانی بررسی شده و روایی و پایاییِ قابل‌قبولی نشان داده است.
محدودیت‌های SCL-90 چیست؟
SCL-90 فهرستِ نشانه‌هاست، نه ابزارِ تشخیص. نشان می‌دهد این روزها چه نشانه‌هایی و با چه شدتی آزارتان داده‌اند، اما نمی‌گوید علتشان چیست یا چه اختلالی دارید. مثلاً سردرد یا بی‌خوابی ممکن است علتِ جسمی داشته باشد.
نمره‌ها به هفته‌ی اخیر مربوط‌اند و با تغییرِ شرایط عوض می‌شوند. برای همین در طولِ درمان گاهی آزمون را تکرار می‌کنند تا روندِ تغییر دیده شود. این تست بیشتر به‌عنوان غربالگریِ گسترده در ابتدای ارزیابی یا درمان به کار می‌رود تا متخصص پیش از ورود به جزئیات، تصویری کلی به دست بیاورد.
بعد از دیدنِ نتیجه چه کنم؟
اگر به سؤالِ مربوط به فکرِ خاتمه‌دادن به زندگی پاسخِ مثبت داده‌اید، منتظرِ تفسیرِ نتیجه نمانید. همین حالا با یک متخصص یا خطوطِ فوریت تماس بگیرید.
اگر یک یا چند حوزه بالاست، یا نشانه‌ها کار، خواب و روابطتان را مختل کرده‌اند، نتیجه را در ویزیت روان‌پزشکی مطرح کنید. متخصص با مصاحبه مشخص می‌کند نشانه‌ها از کجا می‌آیند و آیا درمانِ دارویی، روان‌درمانی فردی یا هر دو لازم است. برای بررسیِ دقیق‌ترِ یک حوزه، آزمون‌های اختصاصی مثلِ تست افسردگی PHQ-9 و تست اضطراب بک هم کمک می‌کنند.
پرسش‌های پرتکرار
تست SCL-90 چیست؟
فهرستی ۹۰ سؤالی از نشانه‌های روانی و جسمیِ مرتبط که دروگاتیس و همکارانش در سال ۱۹۷۳ معرفی کردند. شدتِ هر نشانه در هفته‌ی اخیر از ۰ تا ۴ نمره می‌گیرد و نتیجه نیم‌رخی از ۹ حوزه است.
SCL-90 چه حوزه‌هایی را می‌سنجد؟
جسمانی‌سازی، وسواس فکری–عملی، حساسیتِ بین‌فردی، افسردگی، اضطراب، خصومت، ترسِ مرضی، افکارِ پارانوئید و روان‌پریشی‌گرایی. هفت سؤالِ دیگر هم درباره‌ی اشتها، خواب، فکرِ مرگ و احساسِ گناه است.
آیا SCL-90 اختلالِ روانی را تشخیص می‌دهد؟
خیر. SCL-90 شدتِ نشانه‌ها را غربال می‌کند، اما علتِ آن‌ها را مشخص نمی‌کند. تشخیص به مصاحبه‌ی بالینی با روان‌پزشک یا روان‌شناس نیاز دارد.
نمره‌ی من را با چه چیزی مقایسه می‌کنند؟
در نسخه‌ی اصلی، نمره‌ها با هنجارِ یک گروهِ مرجع مقایسه می‌شوند، نه با یک عددِ ثابت. برای همین تفسیرِ دقیق کارِ متخصص است.
چرا سؤال‌ها فقط درباره‌ی هفته‌ی گذشته است؟
چون SCL-90 حالِ فعلیِ شما را می‌سنجد، نه ویژگی‌های همیشگی را. همین باعث می‌شود بتوان آن را در طولِ درمان تکرار کرد و تغییرها را دید.
پاسخ‌دادن چقدر طول می‌کشد؟
تست ۹۰ سؤال دارد و محدودیتِ زمانی ندارد. برآوردِ صفحه حدودِ ۲۷ دقیقه است.
تست‌ها و خدمات مرتبط
منابع
- Derogatis, L. R., Lipman, R. S., & Covi, L. (1973). SCL-90: An outpatient psychiatric rating scale—preliminary report. Psychopharmacology Bulletin, 9(1), 13–28. PMID: 4682398. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/4682398/
- Prinz, U., Nutzinger, D. O., Schulz, H., Petermann, F., Braukhaus, C., & Andreas, S. (2013). Comparative psychometric analyses of the SCL-90-R and its short versions in patients with affective disorders. BMC Psychiatry, 13, 104. https://doi.org/10.1186/1471-244X-13-104
- Akhavan Abiri, F., & Shairi, M. R. (2020). Validity and reliability of Symptom Checklist-90-Revised (SCL-90-R) and Brief Symptom Inventory-53 (BSI-53). Clinical Psychology and Personality, 17(2), 169–195. https://doi.org/10.22070/cpap.2020.2916
این محتوا با هدف آگاهی‌بخشی تهیه شده و ابزار غربالگری است؛ جایگزین تشخیص و درمان تخصصی نیست.
