تست هوش هیجانی بار-آن یا EQ-i یک پرسش‌نامه‌ی خودگزارشی است که هوش هیجانی–اجتماعی را می‌سنجد؛ یعنی اینکه چقدر خودتان و دیگران را می‌فهمید، با فشار کنار می‌آیید و با تغییر سازگار می‌شوید. نسخه‌ی اصلی ۱۳۳ سؤال دارد و نسخه‌ی فارسیِ رایج، مثلِ نسخه‌ی این سایت، ۹۰ سؤال.
پرسش‌نامه‌ی بار-آن چه چیزی را می‌سنجد؟
روون بار-آن هوش هیجانی را فقط یک توانایی ذهنی نمی‌داند. از نظرِ او، هوش هیجانی مجموعه‌ای از مهارت‌های هیجانی و اجتماعی است که روی کنار آمدن با خواسته‌ها و فشارهای روزمره اثر می‌گذارد. پرسش‌نامه‌ی او، EQ-i، علاوه بر یک نمره‌ی کلی، این مهارت‌ها را در پنج حوزه و ۱۵ خرده‌مقیاس می‌سنجد.
درون‌فردی: حرمت خود، خودآگاهی هیجانی، ابراز وجود، استقلال و خودشکوفایی. بین‌فردی: همدلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و روابط بین‌فردی. مدیریت استرس: تحمل استرس و کنترل تکانه. سازگاری: واقعیت‌سنجی، انعطاف‌پذیری و حل مسئله. خلق کلی: خوش‌بینی و شادمانی.
نسخه‌ی ۹۰ سؤالی چه فرقی با نسخه‌ی اصلی دارد و چطور خوانده می‌شود؟
نسخه‌ی اصلیِ EQ-i ۱۳۳ جمله‌ی کوتاه دارد و برای ۱۷ سال به بالا ساخته شده است. در آن نسخه، پاسخ‌ها روی طیفی پنج‌درجه‌ای از «به‌ندرت یا اصلاً درباره‌ی من درست نیست» تا «خیلی وقت‌ها یا همیشه درباره‌ی من درست است» داده می‌شوند. نمره‌ها هم به نمره‌ی استاندارد با میانگینِ ۱۰۰ تبدیل می‌شوند، شبیهِ بهره‌ی هوشی.
نسخه‌ی فارسیِ رایج ۹۰ سؤال و ۱۵ مؤلفه دارد و نسخه‌ی این سایت هم ۹۰ سؤالی است. پاسخ‌ها در این سایت روی طیفِ «کاملاً موافقم» تا «کاملاً مخالفم» گرفته می‌شوند. نتیجه را بهتر است نیم‌رخی از حوزه‌ها بخوانید، نه یک عدد: حوزه‌هایی که از بقیه پایین‌ترند، جاهایی‌اند که شاید بیشتر به تمرین نیاز داشته باشند.
این پرسش‌نامه چه محدودیت‌هایی دارد؟
EQ-i خودگزارشی است. یعنی تصویرِ شما از خودتان را نشان می‌دهد، نه اینکه در موقعیت‌های واقعی چطور رفتار می‌کنید. برای همین نتیجه به صداقت و خودآگاهیِ خودِ پاسخ‌دهنده بستگی دارد.
این پرسش‌نامه برای تشخیصِ اختلالِ روانی ساخته نشده و نمره‌ی پایین در آن به معنای بیماری نیست. بیشتر در خودشناسی، رشدِ فردی و مشاوره‌ی شغلی به کار می‌رود. گاهی هم در کنارِ ابزارهای دیگر به روان‌شناس کمک می‌کند بفهمد فرد در زندگیِ روزمره هیجان‌هایش را چطور مدیریت می‌کند.
بعد از دیدنِ نتیجه چه کنم؟
این مهارت‌ها ثابت و تغییرناپذیر نیستند. خودِ بار-آن گزارش کرده که در برخی برنامه‌های آموزشی، نمره‌ی EQ-i شرکت‌کنندگان بعد از آموزش بالا رفته است. یک یا دو حوزه‌ی پایین‌تر را انتخاب کنید و با کمکِ متخصص رویشان کار کنید؛ مثلاً ابراز وجود، تحمل استرس یا همدلی. روان‌درمانی فردی جای مناسبی برای این کار است.
اگر «تحمل استرس» یا «خلق کلی» پایین آمده و همزمان مدتی است نگرانی، غم یا بی‌خوابی دارید، این نشانه‌ها را هم جداگانه بررسی کنید؛ با تست اضطراب بک یا تست افسردگی PHQ-9. اگر نشانه‌ها کار، خواب یا روابطتان را مختل کرده‌اند، ویزیت روان‌پزشکی را هم در نظر بگیرید.
پرسش‌های پرتکرار
پرسش‌نامه‌ی هوش هیجانی بار-آن چیست؟
ابزاری خودگزارشی که روون بار-آن برای سنجشِ هوش هیجانی–اجتماعی ساخته است. مهارت‌هایی مثلِ خودآگاهی هیجانی، همدلی، تحمل استرس، حل مسئله و خوش‌بینی را در پنج حوزه و ۱۵ خرده‌مقیاس می‌سنجد.
این پرسش‌نامه چند سؤال دارد؟
نسخه‌ی این سایت ۹۰ سؤال دارد. نسخه‌ی اصلیِ EQ-i ۱۳۳ سؤالی است و نسخه‌ی فارسیِ رایج، که در پژوهش‌های ایرانی هم به کار رفته، ۹۰ سؤال در ۱۵ مؤلفه دارد.
نمره‌ی پایین در هوش هیجانی یعنی مشکلِ روانی دارم؟
خیر. این پرسش‌نامه اختلالِ روانی را تشخیص نمی‌دهد. نمره‌ی پایین فقط نشان می‌دهد کدام مهارت‌ها، از نگاهِ خودتان، جای تقویت دارند.
آیا هوش هیجانی قابل تقویت است؟
بار-آن گزارش کرده که در برخی برنامه‌های آموزشی، نمره‌ی کلی و چند خرده‌مقیاسِ EQ-i بعد از آموزش بالا رفته است. یعنی این مهارت‌ها با تمرین و راهنماییِ درست قابل تغییرند.
از چه سنی می‌شود این پرسش‌نامه را پر کرد؟
نسخه‌ی اصلیِ EQ-i برای ۱۷ سال به بالا ساخته شده است. برای ۸ تا ۱۸ سال، نسخه‌ی جداگانه‌ی ۶۰ سؤالیِ نوجوانان وجود دارد.
تست‌ها و خدمات مرتبط
منابع
- Bar-On, R. (2006). The Bar-On model of emotional-social intelligence (ESI). Psicothema, 18(Suppl.), 13–25. PMID: 17295953. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17295953/
- Nejati, R., & Meshkat, M. (2016). The reliability and validity of Bar-On's Emotional Quotient Inventory for Iranian English language learners. Journal of Foreign Language Research, 6(1), 131–154. https://doi.org/10.22059/jflr.2016.62813
این محتوا با هدف آگاهی‌بخشی تهیه شده و ابزار غربالگری است؛ جایگزین تشخیص و درمان تخصصی نیست.
