به‌طور خلاصه: متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) بیماری‌های مغز، نخاع، اعصاب محیطی و عضلات را تشخیص می‌دهد و درمان می‌کند؛ از سردرد و سرگیجه تا تشنج، بی‌حسی و ضعف دست و پا، لرزش و فراموشی. ویزیت با شرح‌حال و معاینه‌ی عصبی شروع می‌شود و اگر لازم باشد نوار مغز، نوار عصب و عضله یا تصویربرداری درخواست می‌شود؛ نوار مغز و نوار عصب در همین کلینیک انجام می‌شوند. ویزیت حضوری حدود ۲۰ دقیقه است و نوبت آزاد هر پزشک هم بالای همین صفحه آمده است. ضعف یا بی‌حسی ناگهانی صورت یا اندام، یا اختلال ناگهانی در حرف زدن، نوبت کلینیک نیست: همان لحظه با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
نورولوژی؛ تخصص بررسی و درمان بیماری‌های مغز و اعصاب
نورولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که روی تشخیص و درمان بیماری‌ها و اختلالات مربوط به مغز، نخاع، اعصاب محیطی و عضلات تمرکز دارد. متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) با ترکیب شرح‌حال دقیق، معاینه‌ی عصبی، آزمایش‌ها و تصویربرداری، تلاش می‌کند بفهمد مشکل دقیقاً در کدام بخش از سیستم عصبی قرار دارد و چه نوع درمانی مناسب‌تر است.
علائم عصبی همیشه ترسناک نیستند، اما نباید نادیده گرفته شوند. تشخیص زودهنگام در بسیاری از بیماری‌ها، از سردردهای مزمن تا سکته‌ی مغزی، تفاوت بزرگی در کیفیت زندگی ایجاد می‌کند. این بیماری‌ها کم هم نیستند: طبق گزارشی که سازمان جهانی بهداشت در ۲۰۲۴ منتشر کرد، در سال ۲۰۲۱ بیش از سه میلیارد نفر در دنیا با نوعی بیماری عصبی زندگی می‌کردند و بیماری‌های عصبی اکنون مهم‌ترین علت بیماری و ناتوانی در جهان‌اند.
در چه مواردی مراجعه به نورولوژیست لازم است؟
- سردردهای مکرر، شدید یا همراه با علائم غیرعادی مثل تاری دید، ضعف یا گیجی
- سرگیجه‌ی مداوم، عدم تعادل یا احساس چرخیدن محیط
- بی‌حسی، گزگز یا ضعف در دست، پا یا صورت
- تشنج، غش یا از دست دادن هوشیاری
- مشکلات راه رفتن، لرزش، سفتی عضلات یا حرکات غیرارادی
- کاهش حافظه، تغییر شخصیت یا رفتار در فردی که قبلاً چنین نبوده
- دردهای عصبی، تیرکشنده یا سوزان در اندام‌ها
چه زمانی نباید منتظر نوبت معمول بمانید؟
بعضی نشانه‌ها نوبت کلینیک نیستند و همان روز، گاهی همان لحظه، بررسی اورژانس لازم دارند:
- ضعف یا بی‌حسی ناگهانی در صورت، دست یا پا، حتی اگر محدود باشد یا زود برطرف شود؛ ممکن است نشانه‌ی سکته‌ی مغزی یا حمله‌ی گذرای مغزی باشد.
- اختلال ناگهانی در حرف زدن یا فهمیدن حرف دیگران.
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید که در چند دقیقه به اوج می‌رسد، یا سردرد همراه با تب، گیجی یا کاهش هوشیاری.
- ضعف یا بی‌حسی‌ای که در هر دو طرف بدن ظرف چند ساعت تا چند روز بیشتر می‌شود، به‌خصوص اگر تنفس یا بلع هم سخت شده باشد.
- تشنجی که طول بکشد یا پشت‌سرهم تکرار شود.
در این موارد با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بیمارستان بروید.
در ویزیت نورولوژی چه کارهایی انجام می‌شود؟
در ویزیت مغز و اعصاب، پزشک ابتدا به‌دقت سیر علائم شما را بررسی می‌کند: از چه زمانی شروع شده، چگونه تغییر کرده، چه چیزهایی آن را بهتر یا بدتر می‌کند و چه بیماری‌های زمینه‌ای دیگری دارید. سپس معاینه‌ی عصبی انجام می‌دهد که شامل بررسی قدرت عضلات، رفلکس‌ها، حس، هماهنگی و تعادل است.
بر اساس یافته‌ها، ممکن است آزمایش خون، MRI، CT، نوار مغز (EEG)، نوار عصب و عضله (EMG/NCV) یا سایر بررسی‌ها درخواست شود تا تصویر کامل‌تر شود. بعد از تشخیص، درمان می‌تواند شامل دارو، فیزیوتراپی، تغییر سبک زندگی، پیگیری دوره‌ای یا در موارد خاص ارجاع به جراحی اعصاب باشد.
برای ویزیت چه همراه بیاورید؟
- فهرست همه‌ی داروها با دوز، از جمله مسکن‌هایی که برای سردرد مصرف می‌کنید.
- گزارش و فیلم MRI، سی‌تی‌اسکن، نوار مغز یا نوار عصب قبلی.
- اگر سردرد دارید: یک دفترچه‌ی سردرد. راهنمای NICE پیشنهاد می‌کند دست‌کم هشت هفته دفعات، مدت و شدت سردردها، علائم همراه و همه‌ی داروهایی را که برایشان مصرف کرده‌اید ثبت کنید.
- اگر حمله، غش یا تشنج دارید: اگر کسی حمله را دیده، همراهتان بیاید، یا از حمله‌ی بعدی فیلم کوتاهی بگیرید؛ شرح شاهد و فیلم برای تشخیص کمک زیادی می‌کند.
بررسی‌های تشخیصی در همین کلینیک
- نوار مغزی (EEG): برای تشنج، غش بی‌دلیل و حمله‌های کوتاه خیره‌شدن.
- نوار عصب و عضله‌ی دو اندام: برای علائم موضعی مثل تونل کارپال یا سیاتیک.
- نوار عصب و عضله‌ی چهار اندام: برای بی‌حسی و ضعف منتشر، مثل نوروپاتی دیابتی.
- نقشه‌ی مغزی (qEEG): تحلیل کمّی نوار مغز، بیشتر پیش از نوروفیدبک؛ آزمایش تشخیصی مستقلی نیست.
مزیت این کار آن است که آزمایش، تفسیر و ویزیت در یک مجموعه انجام می‌شود و لازم نیست گزارش را از جای دیگری بگیرید و برای فهمیدنش به مرکز دیگری بروید.
نورولوژی در کاژه چه فرقی دارد؟
در کاژه، نگاه به بیماری‌های عصبی فقط به «تجویز دارو» محدود نیست. در کنار ارزیابی کلاسیک نورولوژی، در بعضی موارد و بعد از ارزیابی ممکن است ابزارهای تکمیلی مثل qEEG یا نوروفیدبک هم مطرح شود. این‌ها روش‌های کمکی‌اند و قدرت شواهدشان در همه‌ی مشکلات یکسان نیست؛ پزشک توضیح می‌دهد در وضعیت شما جایی دارند یا نه. هدف این است که درمان فقط روی «علامت» متمرکز نباشد و به کیفیت زندگی شما هم کمک کند.
متخصصان مغز و اعصاب کاژه
- دکتر شیما غفوری، متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست)، نظام پزشکی ۱۴۷۰۹۴
- دکتر الناز کیادربندسری، متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست)، نظام پزشکی ۱۲۸۷۸۶
- دکتر مولود رایانی، متخصص مغز و اعصاب
- دکتر نرجس رجاءبهشتی، فوق‌تخصص مغز و اعصاب اطفال، نظام پزشکی ۱۴۷۲۰۹؛ برای کودکان، در بخش مغز و اعصاب اطفال
- دکتر مرتضی اشرافی، جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات
تمرین حافظه و توجه در خانه، با نظارت پزشک
بسیاری از مراجعان مغز و اعصاب با شکایت فراموشی، کندی ذهن یا افت تمرکز می‌آیند. بخشی از پیگیری این شکایت‌ها می‌تواند بیرون از مطب انجام شود: در کاژه من نورولوژیست می‌تواند تمرین‌هایی مثل ان‌بک (حافظه‌ی فعال)، توالی الگو یا زمان واکنش را با تعداد دفعات در هفته تجویز کند و در ویزیت بعدی روند شما را ببیند: اولین اجرا در برابر آخرین اجرا، و جایگاهتان نسبت به نُرم هم‌سن‌ها. این تمرین‌ها ابزار تشخیص نیستند و جای معاینه و بررسی‌های تخصصی را نمی‌گیرند؛ راهی هستند برای اینکه تغییر، به‌جای حدس، اندازه‌گیری شود.
نوبت‌گیری
پزشک و زمان مناسب را از بالای همین صفحه انتخاب کنید و نوبت بگیرید، یا با ۰۲۱-۲۶۶۱۹۵۷۳ تماس بگیرید. اگر پزشکتان فقط نوار مغزی یا نوار عصب نوشته، می‌توانید از صفحه‌ی همان آزمایش اقدام کنید.
آدرس: تهران، سعادت‌آباد، بلوار کوهستان، روبروی اپال، پلاک ۲۸، طبقه ۵. شنبه تا پنج‌شنبه، ساعت ۸ تا ۲۲.
منابع
- World Health Organization (۲۰۲۴). Over 1 in 3 people affected by neurological conditions, the leading cause of illness and disability worldwide. WHO news release. لینک
- National Institute for Health and Care Excellence (۲۰۱۹، به‌روزرسانی ۲۰۲۳). Suspected neurological conditions: recognition and referral (NG127). NICE guideline. لینک
- National Institute for Health and Care Excellence (۲۰۱۲، به‌روزرسانی ۲۰۲۵). Headaches in over 12s: diagnosis and management (CG150). NICE guideline. لینک
- National Institute for Health and Care Excellence (۲۰۲۲). Epilepsies in children, young people and adults (NG217). NICE guideline. لینک
مقاله‌های مرتبط
سوالات متداول
برای ویزیت مغز و اعصاب باید از قبل ارجاع داشته باشم؟
نه. می‌توانید پزشک و زمان را از بالای همین صفحه انتخاب کنید و مستقیم نوبت بگیرید. اگر می‌خواهید از بیمه استفاده کنید، شرایطش را پیش از مراجعه از کلینیک بپرسید.
ویزیت مغز و اعصاب چقدر طول می‌کشد و هزینه‌اش چقدر است؟
ویزیت حضوری حدود ۲۰ دقیقه است. نوبت‌های آزاد هر پزشک بالای همین صفحه نمایش داده می‌شود؛ برای اطلاع از هزینه با پذیرش کلینیک تماس بگیرید.
چه زمانی به‌جای گرفتن نوبت باید به اورژانس بروم؟
اگر ضعف یا بی‌حسی ناگهانی در صورت، دست یا پا، اختلال ناگهانی در حرف زدن، سردرد ناگهانی و بسیار شدید، ضعفی که ظرف ساعت‌ها تا چند روز در هر دو طرف بدن بیشتر می‌شود، یا تشنج طولانی دارید، منتظر نوبت نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
سردرد دارم. قبل از ویزیت چه کار کنم؟
اگر فرصت دارید، چند هفته دفترچه‌ی سردرد بنویسید: دفعات، مدت و شدت هر سردرد، علائم همراه و داروهایی که برایش خورده‌اید. راهنمای NICE ثبت دست‌کم هشت‌هفته‌ای را پیشنهاد می‌کند. این دفترچه به پزشک کمک می‌کند نوع سردرد را دقیق‌تر تشخیص بدهد.
فراموشی دارم. یعنی آلزایمر گرفته‌ام؟
لزوماً نه. طبق راهنمای NICE، در افراد زیر پنجاه سال، مشکلات حافظه و تمرکز می‌تواند از استرس، افسردگی و اضطراب، الکل یا بعضی داروها باشد. نورولوژیست با شرح‌حال، معاینه و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی علت را بررسی می‌کند.
نوار مغز و نوار عصب را همین‌جا انجام می‌دهید؟
بله. نوار مغزی (EEG)، نوار عصب و عضله‌ی دو اندام و چهار اندام و نقشه‌ی مغزی (qEEG) در همین کلینیک انجام می‌شود و تفسیر و ویزیت هم در همین مجموعه است.
برای کودکم به چه کسی مراجعه کنم؟
برای تشنج، سردرد، تأخیر رشد، بیش‌فعالی یا مشکلات خواب کودکان، ویزیت با فوق‌تخصص مغز و اعصاب اطفال کلینیک، دکتر نرجس رجاءبهشتی، مناسب است.
تفاوت متخصص مغز و اعصاب با جراح مغز و اعصاب چیست؟
متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) تشخیص و درمان غیرجراحی بیماری‌های عصبی را انجام می‌دهد: دارو، آزمایش‌های تشخیصی و پیگیری. جراح مغز و اعصاب وقتی لازم می‌شود که مشکل درمان جراحی داشته باشد. معمولاً مسیر با ویزیت نورولوژیست شروع می‌شود و اگر لازم باشد، به جراح ارجاع داده می‌شوید.
